راهنمای جامع کسب تابعیت اسپانیا برای نوزادان اتباع ایرانی: مسیر اقامت یک‌ساله و چالش‌ها

این دستورالعمل، راهنمایی جامع برای خانواده‌های ایرانی است که در قلمرو اسپانیا صاحب فرزند می‌شوند. هدف این مقاله روشن کردن مسیرهای قانونی کسب تابعیت اسپانیا، به‌ویژه با در نظر گرفتن قوانین تابعیت ایران، و ارائه یک نقشه راه عملیاتی برای والدین است.

راه طلایی: تابعیت از طریق یک سال اقامت قانونی

برای اکثریت قریب به اتفاق خانواده‌های ایرانی، مسیر اصلی برای کسب تابعیت اسپانیا برای فرزند، استفاده از قانون تسریع اقامت است.

طبق ماده ۲۲.۲.a قانون مدنی اسپانیا، نوزادانی که در خاک اسپانیا متولد می‌شوند، می‌توانند تنها پس از یک سال اقامت قانونی و مستمر در این کشور، برای تابعیت اقدام کنند. این مدت، در مقایسه با قانون استاندارد ۱۰ ساله برای اتباع خارجی غیراروپایی، یک مزیت استراتژیک بزرگ محسوب می‌شود.

**تمایز کلیدی: اقامت (Residencia) در مقابل استی (*Estancia***(

مهم‌ترین نکته در این مسیر آن است که «یک سال اقامت» باید اقامت قانونی باشد.

اقامت (Residencia): وضعیت اقامتی است که به کسب تابعیت منجر می‌شود. شامل ویزای غیرسودآور (NLV)، اجازه کار، ویزای دیجیتال نومد (DNV) یا اقامت به‌عنوان عضو خانواده مقیم قانونی است.
استی (Estancia): وضعیت قانونی برای اهداف موقت مانند ویزای دانشجویی است. زمان اقامت تحت ویزای دانشجویی برای احتساب در فرآیند تابعیت محاسبه نمی‌شود.

اخطار برای والدین دانشجو: اگر والدین با ویزای دانشجویی (Estancia) در اسپانیا باشند، کارت اقامت فرزندشان نیز از نوع (Estancia) خواهد بود و بنابراین، حتی اگر فرزند ۴ سال در اسپانیا زندگی کند، ساعت «یک سال اقامت» برای تابعیت آغاز نخواهد شد. برای شروع این یک سال، والدین باید ابتدا وضعیت خود را به یک اجازه اقامت (Residencia) (مانند کاری یا DNV) تغییر دهند تا وضعیت فرزند نیز تغییر کند.

1. نقشه راه عملیاتی: گام به گام تا تابعیت

برای خانواده‌های ایرانی که به‌طور قانونی در اسپانیا اقامت دارند (مانند دارندگان ویزای DNV یا کار)، فرآیند طی چند مرحله کلیدی انجام می‌شود:

فاز ۱: ثبت تولد و مدارک اولیه (روز ۰ تا ۳ ماه)

ثبت تولد در بیمارستان: گواهی تولد پزشکی (Parte Médico de Nacimiento) را از بیمارستان دریافت کنید.
ثبت در اداره ثبت احوال (Registro Civil): تولد را ظرف ۸ روز (حداکثر تا ۳۰ روز با دلیل موجه) در اداره ثبت احوال محل تولد ثبت کنید.
دریافت گواهی اسپانیایی: گواهی تولد اسپانیایی (Certificado Literal de Nacimiento) را بگیرید. این گواهی تابعیت ایرانی فرزند را اعلام خواهد کرد.
ثبت در شهرداری (Padrón): کودک را بلافاصله در «پادرون» (سرشماری محلی) در شهرداری ثبت کنید. این کار برای دسترسی به خدمات بهداشتی و مراحل اقامت ضروری است، حتی اگر کودک کارت اقامت نداشته باشد.
گذرنامه ایرانی: با در دست داشتن گواهی تولد اسپانیایی، به کنسولگری ایران مراجعه کنید تا تولد را ثبت کرده و برای فرزند گذرنامه ایرانی دریافت نمایید. داشتن گذرنامه خارجی کودک برای درخواست کارت اقامت اسپانیا (TIE) ضروری است.
بیمه و درمان: فرزند را تحت پوشش بیمه والدین (Seguridad Social) قرار دهید. تمام خردسالان در اسپانیا حق دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی عمومی را دارند.

فاز ۲: کسب اقامت قانونی (ماه ۳ تا ۱۲)

درخواست کارت اقامت (TIE): در صورت داشتن اقامت قانونی، ظرف ۹۰ روز پس از تولد، برای فرزند خود از طریق اداره مهاجرت (Extranjería) یا پلتفرم آنلاین، درخواست اجازه اقامت فرزند متولد شده در اسپانیا (Autorización de residencia de menor nacido en España) را ثبت کنید.
دریافت کارت TIE : پس از تایید (حدود ۲ تا ۴ ماه)، برای انگشت‌نگاری و دریافت کارت فیزیکی TIE (Tarjeta de Identidad de Extranjero) اقدام کنید.
آغاز ساعت: تاریخ اعتبار کارت TIE فرزند، لحظه شروع محاسبه یک سال اقامت قانونی برای تابعیت است.
فاز ۳: درخواست تابعیت (بعد از ۱ سال اقامت)

اعمال شرط ۱ سال: پس از تکمیل یک سال کامل اقامت قانونی (از تاریخ TIE)، والدین می‌توانند برای تابعیت از طریق اقامت (nacionalidad por residencia)اقدام کنند.
مدارک مورد نیاز: گواهی تولد اسپانیایی به‌روز شده، گواهی پادرون، کپی گذرنامه و TIE کودک، و مدارک هویتی والدین.
آزمون‌ها: نوزادان و کودکان زیر ۱۸ سال از آزمون‌های زبان اسپانیایی (DELE A2) و دانش فرهنگی (CCSE) معاف هستند.
زمان پردازش: پس از ارسال آنلاین از طریق وزارت دادگستری، انتظار می‌رود که فرآیند بررسی بین ۶ تا ۱۸ ماه به طول انجامد.
سوگند (Jura): پس از تأیید نهایی، والدین به نمایندگی از فرزند سوگند وفاداری یاد می‌کنند.
مدارک نهایی: فرزند شهروند اسپانیا می‌شود و می‌تواند برای گذرنامه اسپانیایی و کارت ملی (DNI) اقدام کند.

2. ریسک‌های اصلی و نکات انطباق (Compliance)

ریسک استی (Student Visa Trap): اگر والدین دانشجو هستند، باید بدانند که زمان اقامت فرزندشان برای تابعیت محاسبه نمی‌شود. باید هرچه سریع‌تر وضعیت خود را به اقامت (Residencia) تغییر دهند تا ساعت یک‌ساله فرزند شروع شود.
پناهجویی (Asylum Seeker): اگر والدین صرفاً پناهجو هستند و کارت قرمز (Red Card) دارند (نه پناهندگی رسمی)، این زمان به‌طور قطع به‌عنوان اقامت قانونی برای تابعیت فرزند محسوب نمی‌شود. باید تا زمان دریافت کارت اقامت پناهندگی (معمولاً ۵ ساله) صبر کنند و سپس از تاریخ آن کارت، یک سال را محاسبه کنند.
عدم پیوستگی اقامت: برای حفظ شرط «اقامت مستمر»، توصیه می‌شود که فرزند در طول آن یک سال، بیش از ۹۰ روز (حداکثر ۱۸۰ روز) خارج از اسپانیا نباشد. سفر طولانی، پیوستگی اقامت را قطع کرده و ساعت یک‌ساله را بازنشانی می‌کند.
مدارک هویتی ناهماهنگ: سیستم اسپانیا از دو نام خانوادگی استفاده می‌کند (اولی از پدر، دومی از مادر)، درحالی‌که سیستم ایرانی معمولاً یک نام خانوادگی دارد. والدین باید اطمینان حاصل کنند که املای نام کودک در گذرنامه ایرانی و گواهی تولد اسپانیایی کاملاً یکسان باشد، یا برای حل تعارض نام خانوادگی، گواهی توافق (Certificate of Concordance) ارائه دهند.
والدین فاقد مدرک: والدین بدون اقامت قانونی (Irregular) همچنان موظف به ثبت تولد فرزند هستند، زیرا Registro Civil وضعیت مهاجرتی را گزارش نمی‌دهد. با این حال، فرزند تا زمانی که والدین وضعیت خود را قانونی نکنند (مثلاً از طریق Arraigo پس از ۳ سال) و برای کودک کارت اقامت نگیرند، نمی‌تواند مسیر تابعیت را آغاز کند.

جمع‌بندی: برای خانواده‌های ایرانی، تابعیت اسپانیا برای نوزادان یک حق خودکار در بدو تولد نیست، بلکه یک مزیت بزرگ در مسیر طبیعی شدن است. اگر والدین اقامت قانونی داشته باشند، کودک می‌تواند به‌سرعت و در سن حدوداً ۲ سالگی (۱ سال اقامت به علاوه زمان پردازش) شهروند اسپانیا و در نتیجه اتحادیه اروپا شود. این امر ثبات و امنیت بیشتری را برای کل خانواده به ارمغان می‌آورد.